Thứ Ba, 5 tháng 11, 2019

Đậu ván trắng trị cảm nắng, cầm tiêu chảy

Đậu ván trắng còn có tên đậu biển, bạch biển đậu..., là hạt đã chín già phơi khô của cây đậu ván trắng. Đậu ván trắng là món ăn bổ dưỡng, có vị ngọt mát, tính ôn, rất được chuộng. Đậu ván trắng còn là vị thuốc tốt, đặc biệt với chứng cảm sốt giao mùa như hiện thời.

Đậu ván trắng vị ngọt, tính hơi ôn; vào kinh tỳ và vị, đậu ván trắng có tác dụng kiện tỳ, ích khí, lợi thấp, tiêu thũng. Dùng cho các trường hợp ăn không tiêu, nôn ói trào ngược, phù nề cổ trướng; ngoại giả còn có tác dụng giải độc. Hoa đậu ván trắng có tác dụng hóa thấp giải thử (trừ thấp, chữa cảm say nắng). Có thể dùng 10-60g/ngày bằng cách nấu, hầm, đồ, rang, nướng.

Đậu ván trắng.

Bạch biển đậu được dùng làm thuốc trong các trường hợp:

Trừ thấp, chống say nắng: Dùng cho những chứng bệnh về mùa hè bị thử thấp nội thương gây nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng.

Phòng và trị cảm nắng, mửa nhiều:

Bài 1: Đậu ván trắng 16g, hoắc hương 8g. Sắc uống. Có thể dùng riêng đậu ván trắng 30 quả, giã vắt lấy nước cho uống.

Bài 2: Đậu ván trắng 12g, hương nhu 12g, hậu phác 8g, chích thảo 4g. Sắc uống.

Bài 3: Hoa đậu ván trắng 8g, lá hoắc hương tươi 12g. Sắc uống. Công dụng: trị cảm nắng, say nắng sinh ra buồn nôn, tức ngực, ỉa lỏng.

Trị viêm dạ dày, viêm ruột cấp tính mùa hè: đậu ván trắng 20g, hoắc hương 8g, thương truật 8g. Sắc uống.

Kiện tỳ, chỉ tả (mạnh bao tử, cầm đi tả):

Bài 1: Bột sâm linh bạch truật: đảng sâm, bạch truậtg, phục linh, liên nhục, sơn dược mỗi vị 40g; ý dĩ, sa nhân, cát cánh, cam thảo mỗi vị 20g, đậu ván trắng 30g. Các vị nghiền chung thành bột. Mỗi lần uống 10-12g, ngày 2-3 lần. Chiêu thuốc bằng nước sắc đại táo. Công dụng: trị các chứng bệnh tiêu lỏng, đi tả do tỳ hư.

Bài 2: bạch biển đậu 50g, ý dĩ 50g, liên nhục 50g, đảng sâm 50g, sa nhân 10g, trần bì 10g, nhục đậu khấu 15g, cốc nha 15g. Các vị tán bột xát cốm, sấy khô, đóng túi kín. trẻ thơ, ngày dùng 2 lần, mỗi lần 6-8g. Công dụng: Trị rối loạn tiêu hóa kéo dài ở con trẻ, thể hư.

Giải độc hòa trung (điều hòa tiêu hóa): trị ngộ độc do rượu, cá, cua, cá nóc sinh nôn mửa, đi tả, đau bụng: đậu ván trắng 30 quả, giã, vắt lấy nước uống.

Một số món ăn thuốc có đậu ván trắng:

Nước bột đậu ván trắng: đậu ván trắng tán bột, hòa nước sôi, thêm đường. Dùng cho các trường hợp nôn ói không tiêu.

Bánh bột đậu ván trắng: đậu ván trắng 250g, đường đỏ 150g. Đậu ván ngâm nước cho nở, bóc bỏ vỏ ngoài, cho vào nồi áp suất hầm nhừ, thêm đường đỏ khuấy đều, đổ ra khay ép thành bánh, ăn tùy lượng. Dùng cho các bệnh nhân có lách to (bệnh sốt rét, bệnh gan lách tiêu hóa, bệnh huyết học).

Thịt bò hầm đậu ván trắng: đậu ván trắng 30-100g, thịt bò nạc 100-200g, thêm muối, gia vị, nước lượng ăn nhập hầm nhừ. Dùng cho bệnh nhân phù nề cổ trướng. Lưu ý: Không được ăn cùng với rau chân vịt.

ỉ eo: Người có cơ địa dị ứng quá mẫn dùng thận trọng.

Lương y Thảo Nguyên

Giày cao gót đẹp và hại

Chuyện những người trong cuộc

Chị Nguyễn Xuân Thùy - 27 tuổi, thân phụ Anh ngữ, đã mang GCG liền trong hơn 4 năm qua. Mỗi ngày chị mang giày suốt 6 tiếng đứng lớp, đều đặn 6 ngày/tuần. Sau một thời gian ngắn, chị cảm thấy mỏi chân, đau ở gan bàn chân. Chị Nguyễn Xuân Ngọc - 29 tuổi là nhân viên thư ký. Trước đây, chị không có lề thói mang GCG, nhưng do nhu cầu công việc, chị phải làm quen với việc này. Giờ đây, cũng như chị Thùy, chị Ngọc bị mỏi và đau chân, đau lưng sau mỗi ngày làm việc.

Đối với bạn sinh viên Nguyễn Thị Mỹ Hạnh - 23 tuổi hay mang GCG đi học cũng như đi chơi làm các ngón chân của bạn tê buốt sau một ngày hoạt động ngoài trời.

Hay đối với trường hợp chị Đặng Thị Hoàng - 36 tuổi, bị bệnh giãn tĩnh mạch được bác sĩ chẩn đoán là do mang GCG quá lâu. Chị Hoàng cho biết: “Tôi không được cao nên từ trẻ đến giờ tôi luôn luôn mang GCG và khi bệnh xuất xuất hiện, tôi thấy từ bắp chân trở xuống cổ chân sau một ngày đi làm về là đau buốt và co giật rất khó chịu”.

Làm thế nào đẹp mà không đau?

Theo chị Thùy, giày gót nhọn chỉ hợp với người có dáng dong dỏng, gọn gàng. Nếu bạn hơi đẫy đà, nên chọn giày đế bục, đế xuồng để trông cân đối hơn. Giày càng cao thì sải chân khi bước đi càng nên ngắn.

Còn chị My, người có nhiều năm trong nghề bán giày, cho biết: “Nhất thiết phải mang giày vừa chân. Khi mua, nhớ đi thử nhiều vòng trong cửa hàng. Một cách thử GCG là mang giày vào, đứng trên sàn, đầu gối thẳng, đứng trên ngón chân và vươn người lên sao cho gót giày cách mặt đất khoảng 2,5cm. Nếu bạn không làm được điều này nghĩa là đôi giày quá cao so với bạn và bạn nên chọn một vài khác hợp hơn”.

Những người làm văn phòng lâu năm như chị Ngọc, chị Hoàng có kinh nghiệm trong vấn đề này cũng chia sẻ thêm: “Cố gắng giảm thiểu thời gian sử dụng giày gót nhọn, đặc biệt khi bạn phải đi bộ nhiều. Sau khi dùng giày xong, bạn nên dành ít thời kì để massage chân. Hãy bỏ giày ra khi bạn được nghỉ tại cơ quan như giờ nghỉ trưa hay khi ngồi tại bàn làm việc của mình”.

Còn những bạn diễn viên múa cho biết thêm: “Hãy chọn cho mình một đôi giày có đế mềm giúp bước chân mềm mại hơn”.

XUÂN DIÊU thực hành

Từ tiết khí đến dưỡng sinh

Phân chia 24 tiết khí

thời kì của mỗi tiết khí trong lịch dương tương đối nhất thiết. 6 tháng đầu, tiết khí sẽ rơi vào ngày 5, trung khí sẽ rơi vào ngày 21; 6 tháng cuối, tiết khí rơi vào ngày 8, trung khí rơi vào ngày 23; có thể chao đảo khoảng 1 - 2 ngày, như Lập xuân thường rơi vào ngày 3 - 5 tháng 2 dương lịch.

Tên của mỗi tiết khí đều mang một hàm nghĩa riêng. Một năm sẽ có “tứ lập” gồm Lập xuân, Lập hạ, Lập thu, Lập đông phản chiếu thời điểm bốn mùa bắt đầu. Đông, hạ gồm “nhị chí” là Đông chí và Hạ chí bộc lộ rằng ngày mùa đông, hạ đã hết. Xuân, thu có “nhị phân” là Xuân phân và Thu phân, tả thời kì của ngày và đêm bằng nhau. 5 tiết khí phản ảnh sự biến hóa của độ ấm gồm Tiểu thử, Đại thử, Xử thử, Tiểu hàn, Đại hàn. 7 tiết khí đề đạt hiện tượng thời tiết: Vũ thủy, Cốc vũ, Bạch lộ, Hàn lộ, Sương giáng, Tiểu tuyết, Đại tuyết. 4 tiết khí phản chiếu hiện tượng mang tính thời vụ của động thực vật cũng như thời tiết gồm Kinh trập (thời gian côn trùng sản xuất nhiều), giãi bày, Tiểu mãn, Mang chủng (thời gian các loại ngũ cốc trổ bông).

Từ tiết khí đến dưỡng sinh

Lấy Lập xuân làm thời khắc bắt đầu của một năm, thứ tự của các tiết khí là: Lập xuân, Vũ thủy, Kinh trập, Xuân phân, tỏ, Cốc vũ (mùa xuân); Lập hạ, Tiểu mãn, Mang chủng, Hạ chí, Tiểu thử, Đại thử (mùa hạ); Lập thu, Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ, Sương giáng (mùa thu); Lập đông, Tiểu tuyết, Đại tuyết, Đông chí, Tiểu hàn, Đại hàn.

Ảnh hưởng của tiết khí lên thân thể

Tiết khí được xây dựng dựa trên quy luật vận động của quạ, địa cầu và mặt trăng. Do vị trí trong không gian của màng tang, trái đất, mặt trăng cũng như các ngôi sao biến hóa không quy tắc liên tục, đồng thời năng lượng của vũ trụ sẽ đổi thay không ngừng, sự thay đổi này biến động lớn nhất giữa các tiết khí.

Tiết là một phần nội dung của âm lịch, xuất hiện vào hơn 2000 năm trước ở khu vực trung nguyên, Trung Quốc. Nhưng không có tức là nó chỉ có ảnh hưởng đến khu vực này, vị Tiết khí được sinh ra từ quy luật vận hành của kim ô, trái đất, mặt trăng và các ngôi sao, bởi vậy sự biến hóa của năng lượng vũ trụ sẽ ảnh hưởng lên bất cứ nơi đâu trên địa cầu, không phân Bắc bán cầu, Nam bán cầu, cũng như Tây bán cầu, Đông bán cầu.

Thuật sinh dưỡng trong tiết Mang chủng

Mang chủng là một trong 24 tiết khí của một năm, năm nay bắt đầu từ ngày 6/6 - 20/6, thuộc tiết khí của mùa hạ.

Trong các tài liệu trong lịch âm có ghi “Đấu chỉ tỵ vi mang chủng, thử thời khả chúng hữu mang chi cốc, quá thử tức thất hiệu, cố danh mang chủng dã”. Ý nói, Mang chủng là tiết khí hợp nhất để gieo hạt các loại lúa gạo.

Mùa hạ, nhiệt độ không khí tăng cao, độ ẩm không khí cũng tăng theo, mồ hôi trong thân thể không thể thông sướng, tức nhiệt chưng thấp động, thấp nhiệt dày đặc trong không khí, thân thể cũng như hô hấp đều không thể tránh khỏi xúc tiếp với khí thấp nhiệt. do vậy, thử lệnh thấp thắng tất đa kiêm cảm, khiến người cảm thấy ủ rũ không nao nức, tứ chi mỏi mệt. nên, trong tiết khí Mang chủng chẳng những phải quản lý tốt ruộng rẫy trong kỳ mưa mà còn phải chú trọng tăng cường thể chất, tránh mắc các bệnh lây nhiễm và bệnh thời tiết như cảm nắng, viêm tuyến mang tai, thủy đậu…

sinh dưỡng trong tiết Mang chủng cần dựa vào đặc trưng thời tiết của nó, điều dưỡng trên nhiều mặt.

tinh thần:

Về mặt điều dưỡng ý thức, cần khiến cho tinh thần duy trì thể thoải mái, vui vẻ, không nên tức giận sầu muộn, như vậy thì khí cơ mới có thể tuyên thông, thông tiết thiên nhiên.

Sinh hoạt thường nhật:

Nên ngủ muộn dậy sớm, xúc tiếp với ánh nắng dữ, để thuận theo sự sung thịnh của dương khí, có lợi cho sự vận hành của huyết khí, phấn khởi ý thức. Mùa hạ ngày dài đêm ngắn, một giấc ngủ ngắn vào buổi trưa giúp giảm mệt mỏi, có lợi cho sức khỏe. Buổi trưa trời nóng, người dễ ra mồ hôi, nên thẳng tắp thay trang phục. Để tránh cảm nắng, nên thường tắm rửa nhằm giúp da sơ thông, “dương nhiệt” dễ dàng phát tiết. Nhưng cần chú ý, khi mới ra mồ hôi không ngay thức thì tắm ngay.

Ẩm thực:

Từ xưa đến nay, vào mùa hạ, chuyển hóa trong thân thịnh vượng, dễ đổ mồ hôi, hao khí thương tân, nên ăn uống các thực phẩm có công dụng khư thử ích khí, sinh tân chỉ khát. Người già công năng cơ thể sụt giảm, nên lấy thanh bổ làm chủ, trợ thanh thử giải nhiệt hộ vị ích tý. đàn bà trong thời kỳ kinh nguyệt hoặc sau khi sinh, mặc dù thời tiết nóng nhưng nên kiêng kỵ các loại thực phẩn tính lạnh mát nhằm ngừa phát sinh bệnh tật.

Từ tiết khí đến dưỡng sinh Trứng chiên cà chua hợp dùng trong tiết Mang chủng

một đôi món ăn thức uống hiệp dùng trong tiết Mang chủng:

Trứng chiên cà chua: sinh tân chỉ khát, dưỡng tâm an thần.

Nấm hương xào bí đao: bổ ích trường vị, sinh tân trừ phiền.

Ngũ vị câu kỷ ẩm (chích dấm ngũ vị tử 5g, câu kỷ tử 10g cắt nhuyễn cho vào nước sôi rồi cho thêm đường trắng khuấy đều để uống): tư thận âm, trợ thận dương.

TS.BS.Võ Trọng Tuân - Dương Thị Ngọc Lan

Hai cách nấu xôi sắn ăn không chán

vật liệu: 2 củ sắn. Nên chọn củ vừa phải, non, vết cắt rà ở hai đầu củ phải trắng, không có vòng tròn đen do chạy nhựa là sắn tươi mới dỡ. Nửa cân gạo nếp cái hoa vàng. Một bát nhỏ dừa nạo sợi, nước cốt dừa, lạc rang, vừng rang.

Sắn bóc vỏ, cắt thành những miếng nhỏ bằng đốt ngón tay, ngâm nước muối loãng ít ra 4-5 tiếng đồng hồ hoặc ngâm qua đêm. Trong quá trình ngâm, có thể chắt bỏ thay nước vài lần để loại bỏ chất gây ngộ độc, làm nôn nao khi ăn phải có trong sắn tươi. Gạo nếp ngâm khoảng 5 tiếng trước khi nấu. Vớt gạo và sắn ra rá để ráo nước, trộn lẫn vào nhau với 1 thìa cà phê muối sạch rồi cho vào chõ đồ khoảng nửa giờ là chín.

Hai cách nấu xôi sắn ăn không chán Xôi sắn ăn kèm với chút muối vừng lại càng ngon.

Nếu nấu bằng nồi cơm điện, theo kinh nghiệm của mình là vẫn nên ngâm gạo, vì nồi cơm điện thường dùng hiện thời đều là loại nồi áp suất, nấu theo cách này vẫn đủ nước mà không bị nhão. Sau khi bỏ gạo, sắn vào nồi cơm điện, chỉ cần cho khoảng 100ml nước vào, bật chế độ nấu cơm tự động là được. Nếu dùng nồi cơm điện kiểu cũ, không ngâm gạo nếp, lượng nước cho vào chỉ trên mặt gạo khoảng 1/2 cm, nhiều quá sẽ nhão, ít hơn cơm nếp sẽ bị sượng ở bề mặt.

Xôi sắn có hai cách chế biến tiếp theo tùy khẩu vị. Cách thứ nhất: Sau khi xôi chín, rưới nước cốt dừa, dừa nạo sợi, 2 thìa đường vào chõ xôi, đảo đều rồi đun trên bếp vài phút nữa. Khi ăn, đơm xôi vào đĩa, rắc lạc, vừng, dừa nạo lên trên. Những người ưa ngọt tất thích cách chế biến này, xôi sắn có vị ngọt nhạt, béo bùi, thơm mùi dừa và lạc vừng khiến bữa sáng khai mạc cho ngày mới tràn đầy hương vị phong phú.

Nhưng cũng có người lại không thích kiểu này. Khi bọn trẻ trong nhà lớn lên, người lớn thì già đi, thường ưa cách ăn thanh bạch hơn. thành thử có thể làm theo cách thứ hai: Khi đồ xôi, chuẩn bị trước vài củ hành khô, bóc vỏ, thái lát, phi thơm đến xém vàng thì cho thêm hành lá vào đảo vài cái là được. Xôi chín dỡ ra đĩa, rưới chút hành mỡ lên trên ăn khi nóng. Đĩa xôi thơm ngậy, điểm hành khô vàng và hành lá xanh xanh trông rất bắt mắt. Xôi sắn cũng có thể ăn với muối vừng rất ngon. Nếu làm theo cách này và nấu bằng nồi cơm điện, nồi áp suất, không cần cho thêm nước mà chỉ trộn 1 thìa dầu vào gạo, xôi sẽ bóng, dẻo mà không dính nhão.

Thanh Huyền

Khi trẻ sốt nên chườm ấm hay lạnh?

Lưu Thảo Nguyên (Hà Nội)

Nhiều người hay hạ sốt cho trẻ bằng cách chườm khăn lạnh. Nhưng cách làm đúng lại là chườm bằng khăn ấm. Chườm khăn ấm khi trẻ bị sốt là một trong những phương pháp hạ sốt dựa trên nguyên lý tác động từ bên ngoài làm giảm dần nhiệt độ cơ thể. Khăn ấm có tác dụng làm giãn nở lỗ chân lông trên thân, giãn các mạch máu ngoại vi, tăng khả năng lưu thông máu, tăng khả năng tản nhiệt giúp hạ nhiệt nhanh hơn.

Khi trẻ sốt, đúng nhất là nên chườm và lau cho trẻ bằng nước ấm theo các bước sau: Cởi hết quần áo trẻ, dùng 5 chiếc khăn nhỏ nhúng vào nước ấm, đặt 2 bên nách và 2 bên bẹn trẻ, chiếc khăn còn lại nhúng nước ấm lau khắp người trẻ. tiếp chuyện làm như vậy cho đến khi nhiệt độ của trẻ hạ xuống mức thông thường (37 độ C). thường ngày nhiệt độ sẽ hạ trong khoảng từ 30-45 phút.

Lưu ý khăn chườm không nên để quá ướt và đều đặn thay khăn sau mỗi 3-5 phút lại nhúng vào nước, vắt nhẹ và lặp lại thao tác trên. Nếu thấy nước trong chậu hết ấm, thay ngay chậu nước khác. Lau cho trẻ khoảng 10-15 phút. Sau đó, lau khô người và cho trẻ mặc áo xống mỏng, thoáng mát, nằm nghỉ ngơi.

Sau khi chườm ấm cho trẻ khoảng 30 phút, trẻ có thể hạ sốt, nên cặp lại nhiệt độ cho trẻ. Nếu sau khi chườm ấm cho trẻ khoảng 30 phút mà trẻ vẫn chưa hạ sốt, nên cho bé uống thuốc hạ sốt hoặc cho trẻ đi khám thầy thuốc ngay.

BS. Nguyễn Thị Lý