Dự phòng tác hại của bụi mịn PM2,5 như thế nào để bảo vệ sức khỏe?

Để tìm hiểu rõ hơn nguyên do gây ô nhiễm bụi mịn và mối tai hại tới sức khỏe này, phóng viên Báo Sức khỏe&Đời sống đã có cuộc trao đổi với TS. Trần Thị Tuyết Hạnh, giảng sư Sức khỏe Môi trường, Trường Đại học Y tế công cộng xung quanh về vấn đề này.

PV: Là một giảng sư Sức khỏe Môi trường, xin TS cho biết, bụi PM _{2 , 5} là gì?

TS. Trần Thị Tuyết Hạnh : Theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Chất lượng Không khí Xung quanh (QCVN05:2013) của Bộ Tài Nguyên và Môi trường thì bụi PM _{2 , 5} là tổng các hạt bụi lơ lửng có đường kính động học nhỏ hơn hoặc bằng 2,5 micromet. Đây là những hạt bụi có kích tấc rất nhỏ. Để dễ hình dong chúng ta hãy so với kích tấc đường kính của 1 sợi tóc, thường là 50-70 micromet, tức thị đường kính của bụi PM _{2 , 5} nhỏ chưa đến 1/30 lần đường kính của sợi tóc.

TS. Trần Thị Tuyết Hạnh, Giảng viên Sức khỏe Môi trường, Trường Đại học Y tế công cộng.

PV: Vậy thưa TS, b ụi PM _2,5 này hầu hết sinh ra từ đâu?

TS. Trần Thị Tuyết Hạnh : Bụi trong không khí nói chung và bụi PM _2.5 thường phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau, ví dụ từ khí thải của các công cụ liên lạc, hoạt động của các nhà máy công nghiệp, hoạt động xây dựng, đốt rơm rạ trong nông nghiệp, các hoạt động sinh hoạt tại các hộ gia đình (đặc biệt là thổi nấu và sưởi ấm bằng than, củi), từ khói thuốc lá…

tỉ dụ ở Hà Nội mật độ liên lạc càng ngày càng gia tăng và những năm gần đây cả tỉnh thành như một đại công trường xây dựng khổng lồ nên tình trạng ô nhiễm bụi PM _2.5 ngày càng nghiêm trọng. Theo thống kê của Sở Xây dựng Hà Nội 2017 thì trên địa bàn tỉnh thành có trên 1.000 công trường xây dựng lớn, nhỏ thi đang công và mỗi tháng có hơn 10.000m ² đường bị đào xới để khai triển các công trình hạ tầng kỹ thuật. Xe chở các vật liệu xây dựng không được che chắc cẩn thận làm rơi vãi đất, cát xuống đường cũng là nguồn phát sinh bụi. Ngoài ra trên thế giới bụi PM _2.5 cũng có thể có cỗi nguồn từ núi lửa, bão bụi, cháy rừng…

PV: Trước tình trạng ô nhiễm môi trường, rất nhiều người lo âu ảnh hưởng đến sức khỏe nhất là càng ngày càng nhiều người mắc ung thư, vậy thưa TS, bụi PM _2,5 ảnh hưởng tới sức khỏe như thế nào ?

TS. Trần Thị Tuyết Hạnh : Bụi PM _{2 , 5} được đánh giá là tác nhân ô nhiễm không khí có ảnh hưởng thụ động nhất tới sức khoẻ con người. Vì có kích tấc rất nhỏ nên bụi PM _{2 , 5} rất nguy hiểm, có khả năng lắng đọng, thẩm thấu và đi sâu vào tận các phế nang trong phổi và vào máu. Mỗi ngày chúng ta hít thở khoảng 10.000 lít không khí hoặc hơn tuỳ vào lứa tuổi và hoạt động thể lực. Do đó nếu nồng độ bụi PM _{2 , 5} trong không khí cao thì mức phơi nhiễm hàng ngày là lớn và tăng nguy cơ bị các vấn đề sức khoẻ cấp tính và mạn tính. Đã có nhiều nghiên cứu được thực hành trên thế giới cho thấy phơi nhiễm với bụi PM _{2 , 5} tăng nguy cơ bệnh tật và tử vong. tỉ dụ phơi nhiễm với bụi PM _{2 , 5} tăng nguy cơ mắc hen, bệnh phổi tắc nghẽn kinh niên (COPD), viêm phổi, các chứng bệnh hô hấp, tim mạch, tiểu đường và ung thư phổi.

Theo một nghiên cứu của GS Christopher J L Murray và các cộng sự đăng trên tùng san khoa học Lancet năm 2016, ô nhiễm không khí (trong đó có ô nhiễm bụi PM _{2 , 5} ) là căn do của 7 triệu ca tử vong hàng năm trên thế giới. Ô nhiễm không khí là nguyên do của 19% ca tử vong do bệnh tim mạch, 24% ca tử vong do bệnh tim thiếu máu cục bộ, 21% ca tử vong do đột quỵ và 23% ca tử vong do ung thư. Những duyên do chính gây tử vong do ô nhiễm không khí là đột quỵ, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn kinh niên, ung thư và các bệnh nhiễm trùng hô hấp.

Bụi PM _{2 , 5} được đánh giá là tác nhân ô nhiễm không khí có ảnh hưởng bị động nhất tới sức khoẻ .

PV: Vậy làm thế nào để người dân biết không khí đang bị ô nhiễm thưa TS?

TS. Trần Thị Tuyết Hạnh : Ô nhiễm không khí thường được đánh giá cả ô nhiễm hạt gồm bụi lửng lơ, bụi mịn PM _{2 , 5} , bụi PM ₁₀ và cả các chất khí SO ₂ , NO ₂ , CO, O ₃ , CO, VOCs (các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi)… Người dân sống ở các thị thành lớn tỉ dụ Hà Nội, tỉnh thành Hồ Chí Minh nơi có mật độ giao thông cao, nhiều công trình xây dựng và nhiều nhà máy… nên có nguy cơ bị phơi nhiễm với bụi PM _2,5 và các chất ô nhiễm không khí.

Để biết mức ô nhiễm không khí do bụi PM _{2 , 5} người dân có thể theo dõi chỉ số chất lượng không khí (viết tắt là AQI) ở trên phần mềm Airvisual cài miễn phí trên điện thoại hoặc xem kết quả quan trắc môi trường không khí trên trang web về vấn đề môi trường (ví dụ trang moitruongthudo.vn) và bản tin dự báo thời tiết.

bây chừ, sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội đã có trang web cung cấp thông tin của 10 trạm quan trắc không khí tự động, cung cấp số liệu chất lượng không khí AQI PM _2,5 và đồng thời có cả số liệu chất lượng không khí cho PM ₁₀ và các chất khí NO ₂ , SO ₂ và CO. Tuy nhiên, cần lưu ý là chỉ số chất lượng không khí AQI chỉ đại diện cho chất lượng không khí ở xung quanh khu vực đặt trạm quan trắc và giá trị của chỉ số cũng đổi thay các giờ trong ngày và các ngày trong tuần.

ngoại giả các trạm quan trắc đặt tại Hà Nội và nhiều trạm quan trắc ở các tỉnh thành trên thế giới trong hệ thống phần mềm Airvisual chỉ vắng chất lượng không khí theo chỉ số AQI đối với bụi PM _{2 , 5} nên chưa phản chiếu toàn diện chất lượng không khí.

PV: Có thể nói bụi mịn gây ác hại cho sức khỏe của con người, vậy trước mắt làm sao để mỗi người dân có thể tự bảo vệ sức khỏe trước tác hại của ô nhiễm không khí, thưa TS?

TS. Trần Thị Tuyết Hạnh : Người dân sống ở các đô thị lớn, đặc biệt là tại Hà Nội và tỉnh thành Hồ Chí Minh nên chủ động ngừa tác hại của ô nhiễm không khí. Với những ngày hoặc các thời điểm trong ngày khi chỉ số AQI kém, xấu đến tai hại (diễn đạt bằng màu cam, đỏ, tím, nâu) thì chúng ta nên giảm các hoạt động thể lực, hạn chế ra đường đặc biệt là giờ cao điểm và nếu phải ra ngoài đường thì nên sử dụng khẩu trang loại tốt có thể lọc bụi PM _{2 , 5} . Những người nhạy cảm thí dụ người già, trẻ em, phụ nữ mang thai, bệnh nhân mắc bệnh hen, COPD, các bệnh tim mạch… thì càng cần đặc biệt chú ý hơn.

ngoại giả, cũng cần nhấn mạnh rằng chúng ta không chỉ bị tác động bởi ô nhiễm không khí xung quanh mà ô nhiễm không khí trong nhà cũng rất đáng lo ngại. Phần lớn thời kì chúng ta ở trong nhà (tại gia đình và nơi làm việc), do đó để giảm thiểu nguy cơ và bảo vệ sức khoẻ trước ô nhiễm không khí trong nhà, chúng ta nên:

-Hàng ngày nếu chất lượng không khí ngoài trời tốt thì nên mở cửa sổ để thông gió đảm bảo thoáng khí giúp giảm nồng độ bụi, chất ô nhiễm không khí điển tích trong nhà và không hình thành nấm mốc.

-Không được hút thuốc trong nhà.

-Nên hạn chế thắp hương đốt vàng mã.

-thẳng tắp vệ sinh trong nhà sạch sẽ để loại bỏ bụi, vi sinh vật, nấm mốc gây bệnh.

-Trồng một số loại cây trong và xung quanh nhà có khả năng “làm sạch” không khí.

-Không nên dùng chất đốt sinh khối (than, củi, rơm rạ). Nếu sử dụng thì nên dùng bếp lò không khói và mở cửa cho thông thoáng.

-Không nên đốt than để sưởi ấm trong mùa đông trong phòng kín để tránh ngộ độc khí CO.

-Không nên đi giày dép bẩn vào trong nhà.

Xin trân trọng cảm ơn TS!

Khánh Mai ( thực hành)

Xông hơi tốt cho sức khỏe tim mạch

Các nghiên cứu trước đây cũng chứng minh tắm xông hơi liền tù tù giúp giảm nguy cơ bệnh mạch vành, tử vong đột ngột do tim, tăng áp huyết, bệnh Alzheimer, chứng sa sút trí não và giảm nguy cơ các bệnh về đường hô hấp.

Nghiên cứu mới được thực hành bởi GS. Jari Laukkanen tại Đại học Eastern Finland cung cấp cái nhìn mới về những đổi thay diễn ra bên trong cơ thể người trong và sau khi tắm xông hơi. Nghiên cứu đã phân tích ảnh hưởng của việc tắm xông hơi trong 30 phút đối với 100 người về lưu thông huyết mạch và giảm áp huyết.

Sau 30 phút tắm xông hơi, áp huyết tâm thu trung bình giảm từ 137mmHg xuống 130mmHg, áp huyết tâm trương giảm từ 82mmHg xuống 75mmHg. Tốc độ tuần hoàn máu là 9.8m/s trước khi tắm còn 8.6m/s.

Trong thời gian tắm hơi, nhịp tim cũng tăng tương tự như khi thể dục cường độ làng nhàng và nhiệt độ cơ thể tăng khoảng 2 độ C.

Các phát hiện này đã làm sáng tỏ cơ chế sinh lý chuẩn y đó chứng tỏ các ích lợi về sức khỏe của viêc tắm xông hơi. Nghiên cứu được đăng trên Tạp chí Journal of Human Hypertension.

Quốc Cường (Theo BS)

Nữ nhân sinh vào 3 năm này, 2019 có sao cát tinh chiếu mệnh, 2 tháng cuối năm cuộc sống thăng hoa rực rỡ, càng làm việc càng nhiều tiền

Theo tử vi phương Đông, trong một năm mỗi người đều có sao Cửu diệu chiếu mệnh tương ứng với năm sinh âm lịch. Trong số những sao Cửu diệu có sao tốt và sao xấu, ai trong đời cũng phải sang trọng 3 sao này. Trong năm Kỷ Hợi 2019 này, những người sinh vào 3 năm sau đây sẽ có sao cát tinh chiếu mệnh. Đây là sao sẽ đem lại nhiều may mắn cho mệnh chủ, tuy cũng sẽ có lúc gặp khó khăn trắc trở nhưng không đáng kể, rồi cũng sẽ vượt qua. Đặc biệt vào tháng 12 âm lịch này, những người sinh vào 3 năm này sẽ tìm được dịp đổi đời, bên cạnh việc xây dựng sự nghiệp chắc chắn còn kiếm được nhiều tiền, cuộc sống gia đình thăng hoa viên mãn. Cùng xem đó là năm nào nhé!

Năm 1986 (Bính Dần)

Trời sinh những người tuổi Dần có cá tính mạnh mẽ, kiên định, luôn nhiệt huyết với những sự chọn lựa của mình. phần lớn những người tuổi Dần đều gặt hái được nhiều thành công vào thời đoạn tiền vận, tuy nhiên đến một lúc nào đó vận may không mỉm cười nên tuổi Dần buộc phải đối mặt với nhiều khó khăn trắc trở.

Tử vi học có nói, trong năm Kỷ Hợi 2019 này, những người tuổi Dần sinh vào năm Bính Dần (1986) sẽ có sao quạ chiếu mệnh. Trong số những sao Cửu diệu, ác được xem là sao cát tinh, giúp mệnh chủ gặp được nhiều may mắn, gặt hái được nhiều thành tựu tốt, tuy nhiên có chút vất vả nhưng không đáng kể. Vào tháng 12 âm lịch tới đây, cuộc sống Bính Dần có nhiều biến động cần phải tiêu nhiều tiền nhưng vẫn tìm được cơ hội để kiếm lại. Mặc dù tình cảm có chút chướng ngại, nhưng nếu đi xa thì sẽ có lợi cho công việc.

Năm 1990 (Canh Ngọ)

Trời sinh những người tuổi Ngọ có tính cách lạc quan, tích cực, luôn cầm chũm để khoảng nhịp để xây dựng cuộc sống sung túc viên mãn. phần lớn những người tuổi Ngọ đều gặt hái được nhiều thành công, họ chẳng những tìm được hướng đi riêng mà còn biết phát huy thế mạnh, giúp mọi thứ ngày một tốt đẹp hơn.

Tử vi học có nói, trong năm Kỷ Hợi 2019 này, những người tuổi Ngọ sinh vào năm Canh Ngọ (1990) có sao Mộc Đức chiếu mệnh. Đây được xem là sao cát tinh trong số những sao Cửu diệu, mang tới nhiều may mắn và giúp mệnh chủ vạn sự hanh thông. Trong năm nay, Canh Ngọ sẽ gặp được nhiều điều tốt lành, công việc làm ăn tốt nhưng cũng dễ bị ốm đau, bởi thế cần cẩn trọng đến sức khỏe. Vào tháng 12 âm lịch tới đây, Canh Ngọ sẽ gặp được cơ hội tốt để làm giàu, mặc dầu cũng tiêu pha tiền nong khá nhiều nhưng cũng kiếm lại được không ít.

Năm 1995 (Ất Hợi)

Trời sinh những người tuổi Hợi sống hiền từ, hồn hậu, luôn biết cách đối nhân xử thế, nhờ vậy mà cuộc sống luôn may mắn, hay gặp được quý nhân và sẵn sàng được trợ giúp những lúc khó khăn, hoạn nạn. Trong số những con giáp, tuổi Hợi là người được trời ban nhiều phước lành nhất, bất kể là tình cảm hay vật chất, họ đều tận hưởng đủ đầy.

Tử vi học có nói, trong năm Kỷ Hợi 2019 này, những người tuổi Hợi sinh vào năm Ất Hợi (1995) sẽ có sao ác chiếu mệnh. Đây là sao cát tinh, sẽ mang đến nhiều may mắn cho mệnh chủ, đặc biệt giúp Ất Hợi thành công trong công việc. Vào tháng 12 âm lịch tới đây, Ất Hợi hãy chuẩn bị tinh thần có quý nhân phương xa xuất hiện, giúp sự nghiệp và tài vận cải thiện đáng kể, mọi khó khăn trước đây đều được giải quyết êm đẹp. Tuy nhiên, cuối năm nay tuy vật chất có đổi thay tích cực nhưng tình cảm lại có chút bất ổn, cần cần thận lời ăn ngôn ngữ.

Giải đáp các thắc mắc hàng ngày về Tim mạch