Đây là thông báo được đưa ra trong
Hội nghị 20 năm điều trị HIV/AIDS tại Việt Nam do cục Phòng, chống HIV/AIDS, Bộ Y tế đã tổ chức ngày 4/12/2019. Trong
3 mục tiêu 90-90-90 vào năm 2020, hướng tới chấm dứt đại dịch HIV/AIDS, Việt Nam đã về đích ngoạn mục với
96% người bệnh điều trị thuốc ARV được xét nghiệm có kết quả tải lượng HIV dưới ngưỡng ức chế (<1000 bản sao/ml máu) và gần 95% có tải lượng HIV dưới ngưỡng phát hiện (<200 bản sao/ml máu),
không có nguy cơ lây truyền HIV qua đường dục tình cho bạn tình âm tính.
Ông Trương Quốc Cường- Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu tại hội nghị
Với những rứa từ Chính phủ và hỗ trợ mạnh mẽ của các tổ chức quốc tế, đến hết tháng 9/2019, cả nước đang điều trị thuốc kháng vi rút ARV cho trên 142.000 người nhiễm HIV, tăng gần 280 lần so với năm 2004. nhàng nhàng mỗi năm có trên 10.000 người nhiễm HIV được đưa vào điều trị ARV. Số ngày chờ từ khi đăng ký điều trị cho đến khi được điều trị ARV đã giảm từ trên 350 ngày năm 2011 xuống còn 0 ngày vào năm 2018. Người nhiễm HIV đã được đưa vào điều trị ARV trong ngày với thời gian từ khi có xét nghiệm chắt lọc HIV dương tính cho đến khi được khẳng định nhiễm HIV và điều trị ARV có nơi chỉ còn có 6,5 giờ. Cấp phát thuốc ARV tối đa 90 ngày dùng đã được thực hành cho người nhiễm điều trị thuốc ARV ổn định.
Đánh giá cao việc mở mang điều trị ARV tại Việt Nam, Ông Kidong Park, Trưởng đại diện Tổ chức y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam cho biết:
“Việt Nam là một trong số rất ít các nhà nước trong khu vực yên bình Dương có tốc độ tăng đậy đáng kể thuốc ARV. Việt Nam cũng rất tích cực sáng tạo trong việc giúp bệnh nhân HIV tiếp cận điều trị. Từ năm 2012 việc thay đổi mô hình cung cấp dịch vụ HIV bao gồm xét nghiệm HIV, điều trị ARV và điều trị methadone đã được thực hành từ quy mô thể nghiệm đến phủ rộng toàn quốc. Cách tiếp cận theo hướng đưa dịch vụ đến gần dân hơn và giúp người bệnh tiếp cận dễ dàng hơn, giảm phí tổn và thời kì đi lại cho người bệnh, đặc biệt là những người sống ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa”.
Bên cạnh mở mang độ phủ điều trị ARV, chất lượng điều trị ARV cũng được cải thiện và nâng cao dần qua các năm. Kết quả xét nghiệm tải lượng HIV trong 3 năm gần đây cho thấy hiệu quả chương trình điều trị được duy trì cao liên tục qua các năm.
TS Phan Thị Thu Hương, Phó cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS biểu lộ kết quả 20 năm điều trị HIV/AIDS tại Việt Nam
Kết quả 9 tháng đầu năm 2019 có 96% người bệnh điều trị thuốc ARV được xét nghiệm có kết quả tải lượng HIV dưới ngưỡng ức chế (<1000 bản sao/ml máu) và gần 95% có tải lượng HIV dưới ngưỡng phát hiện (<200 bản sao/ml máu). Các nghiên cứu khoa học gần đây đưa ra bằng chứng:
“Một người uống thuốc kháng vi rút (ARV) hàng ngày theo chỉ dẫn của thầy thuốc, đạt được và duy trì tải lượng vi rút ở mức không phát hiện thì không có nguy cơ lây nhiễm HIV qua đường tình dục cho bạn tình âm tính”.
Bằng chứng khoa học này được khái quát bằng thông điệp “Không phát hiện = Không truyền nhiễm” (viết tắt là K=K). Như vậy, tại Việt Nam có gần 95% người nhiễm HIV điều trị thuốc ARV bây chừ không làm truyền nhiễm HIV qua quan hệ dục tình cho bạn tình của họ. Đây là phát hiện quan yếu, nếu được truyền thông và quảng bá rộng rãi sẽ giúp người có hành vi nguy cơ tăng cường xét nghiệm sớm HIV; người được chẩn đoán nhiễm HIV sống hăng hái, tiếp cận sớm với dịch vụ điều trị và tuân điều trị, xét nghiệm tải lượng HIV định kỳ; Bằng chứng khoa học trên cũng giúp người cung cấp dịch vụ và cộng đồng giảm kỳ thị và phân biệt đối với người nhiễm HIV/AIDS.
Đánh giá cao hoạt động này, Bà Caryn R. McClelland, Phó Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam cho rằng
: “Việt Nam là một trong những quốc gia tiền phong trong các hoạt động K=K do đã sớm đưa các phát hiện này vào các chính sách và chương trình quốc gia.
Việt Nam được đánh giá là có tỷ lệ ức chế virus HIV
thuộc hàng cao nhất thế giới.
”
Nhiều đại biểu quốc tế đã tham gia hội nghị
Để đảm bảo điều trị ARV vững bền trong bối cảnh các nguồn tài trợ nước ngoài cắt giảm và kết thúc vào năm 2020, Việt Nam đã và đang chuyển thay đổi thế từ nguồn giúp đỡ sang nguồn quỹ bảo hiểm y tế. Về hoạt động này, Ông Eamonn Murphy, Giám đốc Chương trình phối hợp của Liên hiệp quốc về HIV và AIDS (UNAIDS) Khu vực Châu Á Thái Bình Dương cho biết
: “Việt Nam đang chứng minh cho toàn Châu Á thăng bình Dương một cách thức mới để tiến về phía trước, với việc đưa điều trị ARV vào bảo hiểm y tế là điểm quan yếu đối với đích săn sóc sức khỏe toàn dân. Có thể còn nhiều thách thức trong việc tiếp chuyện mở rộng quy mô, nhưng phải tiếp cận được những người cuối cùng để không ai bị bỏ lại phía sau”.
đối phó với nguồn viện trợ quốc tế cắt giảm mau chóng, đặc biệt là với thuốc điều trị ARV, Việt Nam đã kịp thời chuyển đổi mô hình điều trị ARV từ các chương trình dự án tài trợ sang chi trả qua bảo hiểm y tế. PSG.TS.Nguyễn Hoàng Long, cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS cho biết:
“
Trong tổng số 142.000 bệnh nhân đang điều trị ARV thì chúng ta đã chuyển đổi thành công trên 42.000 bệnh nhân chỉ trong có 6 tháng, từ tháng 3/2019 đến tháng 9/2019. Đây là thành công mà nhiều nước trên thế giới muốn tìm hiểu và học tập. Chúng ta sẽ đấu chuyển đổi sang bảo hiểm y tế theo lộ trình cắt giảm của thuốc viện trợ để đảm bảo rằng khi không có thuốc viện trợ thì bệnh nhân vẫn đấu được điều trị thuốc ARV đầy đủ và liên tiếp”.
Biểu dương các tập thể, cá nhân, tiêu biểu đã có nhiều thành tích xuất sắc trong công tác Phòng chống HIV/AIDS trong thời gian qua
Tuy nhiên, để đạt được đích 90 - 90 - 90 vào năm 2020, kết thúc AIDS vào năm 2030, vẫn còn rất nhiều thách thức. Bên cạnh thách thức về nguồn viện trợ quốc tế đang cắt giảm cho chương trình phòng, chống HIV/AIDS nói chung và cho công tác điều trị HIV nói riêng, thì việc đưa người nhiễm HIV vào điều trị ARV sớm vẫn là thách thức lớn. Làm thế nào để người nhiễm HIV thuộc nhóm quần thể “ẩn” như nam quan hệ dục tình đồng giới, người chuyển giới nữ, người tiêm chích ma túy… được tiếp cận sớm với các biện pháp phòng ngừa và điều trị thuốc ARV. Kết quả nghiên cứu của Trường đại học Y Hà Nội cho thấy, nếu không được can thiệp đề phòng thì trong số 100 người nam quan hệ dục tình đồng giới chưa nhiễm HIV thì sau một năm sẽ có 7 người chuyển nhiễm HIV. Do đó, đồng thời với việc mở mang điều trị thuốc ARV, Việt Nam cũng đang đẩy mạnh chương trình điều trị ngừa trước phơi nhiễm với HIV bằng thuốc ARV (PrEP) cho quần thể có nguy cơ cao nhiễm HIV như nam quan hệ dục tình đồng giới, người chuyển giới nữ…. Hiệu quả ngừa nhiễm HIV của PrEP nếu tuân tốt lên đến từ 95- 97%.
Phát biểu tại hội nghị, ông Ông Trương Quốc Cường- Thứ trưởng Bộ Y tế đã cảm ơn sự trợ giúp quý giá về chuyên môn, kỹ thuật cũng như tài chính của các tổ chức quốc tế trong việc mở rộng chương trình trông nom và điều trị HIV/AIDS tại Việt Nam và mong muốn các tổ chức quốc tế sẽ nối đồng hành cùng Việt Nam trong cuộc chiến cam go này. Thứ trưởng cũng đề nghị các đại biểu cần san sẻ một cách cương trực các ý kiến, đề xuất những giải pháp để giải quyết những khó khăn, vướng mắc, bảo đảm sự vững bền của chương trình, nâng cao chất lượng coi sóc điều trị HIV/AIDS và đưa ra các giải pháp hạp nhằm đạt được đích, chấm dứt đại dịch HIV/AIDS tại Việt Nam vào năm 2030.
Thu Hương
